1. Khám phá vùng đất Thanh Hóa – nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử
1.1. Thanh Hóa – vùng đất gắn với nhiều dấu mốc lịch sử dân tộc
Thanh Hóa là vùng đất có bề dày lịch sử lâu đời, gắn liền với nhiều sự kiện quan trọng trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trải qua các thời kỳ, nơi đây từng là căn cứ hoạt động của nhiều phong trào đấu tranh, quê hương của những nhân vật lịch sử tiêu biểu và địa bàn xây dựng kinh đô của một triều đại phong kiến. Những dấu ấn ấy được lưu giữ qua hệ thống thành quách, đền thờ, lăng mộ và công trình kiến trúc cổ, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho hành trình khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa.

Nơi tưởng nhớ nữ anh hùng Triệu Thị Trinh và cuộc khởi nghĩa chống quân Đông Ngô năm 248. (Nguồn: Sưu tầm)
Một trong những dấu mốc tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Bà Triệu năm 248. Triệu Thị Trinh cùng anh trai Triệu Quốc Đạt tập hợp nghĩa sĩ, đứng lên chống lại ách đô hộ của nhà Đông Ngô. Dù cuộc khởi nghĩa không giành được thắng lợi cuối cùng, tinh thần đấu tranh kiên cường của Bà Triệu vẫn được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Ngày nay, Khu di tích Bà Triệu với các hạng mục như đền thờ, lăng mộ, miếu Bàn thề và đình Phú Điền là nơi tưởng nhớ nữ anh hùng, đồng thời nhắc nhớ về truyền thống yêu nước của người dân xứ Thanh.

Thành Nhà Hồ - Di sản văn hóa thế giới độc đáo bằng đá. (Nguồn: Sưu tầm)
Đến cuối thế kỷ XIV, Thanh Hóa tiếp tục ghi dấu một giai đoạn lịch sử đặc biệt với sự ra đời của Thành Nhà Hồ. Công trình được Hồ Quý Ly cho xây dựng năm 1397 tại vùng đất An Tôn, sau đó trở thành kinh đô của nhà Hồ khi triều đại này được thành lập năm 1400. Thành nổi bật với hệ thống tường thành và bốn cổng chính được xây dựng bằng những khối đá lớn. Theo tư liệu của Cục Di sản văn hóa, công trình sử dụng khoảng 20.000 m³ đá và gần 100.000 m³ đất đào đắp. Ngày 27/6/2011, Thành Nhà Hồ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới.

Khu di tích Lam Kinh cổ kính với lịch sử hơn 600 năm. (Nguồn: Sưu tầm)
Một dấu ấn quan trọng khác là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, diễn ra trong giai đoạn 1418–1427. Xuất phát từ vùng đất Lam Sơn, nghĩa quân từng bước xây dựng lực lượng và tiến hành cuộc đấu tranh chống quân Minh kéo dài 10 năm. Sau chiến thắng, năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, lập ra triều Hậu Lê. Khu di tích Lam Kinh ngày nay lưu giữ nhiều dấu tích liên quan đến giai đoạn lịch sử này, nổi bật với Chính điện, Vĩnh Lăng, hệ thống bia đá và lăng mộ các vua triều Lê.
Từ cuộc khởi nghĩa Bà Triệu, triều đại nhà Hồ đến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, mỗi giai đoạn đều để lại những công trình và câu chuyện riêng. Đây cũng là lý do di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi địa phương mà còn góp phần phản ánh những bước ngoặt quan trọng của lịch sử Việt Nam. Tham quan các địa danh này, du khách có thể hiểu rõ hơn về những nhân vật, sự kiện và truyền thống đã góp phần hình thành bản sắc văn hóa xứ Thanh.
1.2. Vì sao nên khám phá các di tích lịch sử khi du lịch Thanh Hóa?
Tham quan di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa là cách để du khách tiếp cận lịch sử qua những địa điểm và công trình có thật, thay vì chỉ tìm hiểu thông tin qua sách vở. Khi đứng trước những bức tường đá của Thành Nhà Hồ, dạo bước trong không gian Lam Kinh hay ghé thăm đền thờ Bà Triệu, mỗi người sẽ có cơ hội hình dung rõ hơn về những giai đoạn lịch sử từng diễn ra tại vùng đất này. Những câu chuyện về Hồ Quý Ly, Lê Lợi hay Triệu Thị Trinh cũng trở nên gần gũi hơn khi được đặt trong chính không gian gắn với cuộc đời và sự nghiệp của họ.

Trải nghiệm lịch sử trực quan ngay tại những công trình đá đồ sộ của Thành Nhà Hồ thay vì chỉ qua sách vở. (Nguồn: Sưu tầm)
Điểm hấp dẫn tiếp theo nằm ở kiến trúc và giá trị nghệ thuật của từng di tích. Thành Nhà Hồ gây ấn tượng bởi những khối đá lớn được ghép thành tường thành và cổng vòm, trong khi Lam Kinh mang vẻ cổ kính với hệ thống điện, miếu, lăng mộ và bia đá thời Lê. Khu di tích Bà Triệu lại gắn với kiến trúc đền thờ truyền thống, không gian tưởng niệm trang nghiêm và những công trình thể hiện tín ngưỡng tôn vinh người có công với đất nước. Mỗi địa điểm có một đặc trưng riêng, phù hợp với những du khách yêu thích tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và văn hóa truyền thống.
Không chỉ dừng lại ở việc tham quan công trình, du khách còn có thể kết hợp chuyến đi với trải nghiệm văn hóa địa phương. Tại các khu di tích, bạn có thể tìm hiểu những nghi lễ tưởng niệm, phong tục thờ cúng và lễ hội truyền thống gắn với nhân vật lịch sử. Chẳng hạn, lễ hội đền Bà Triệu được tổ chức hằng năm vào tháng 2 âm lịch là dịp tưởng nhớ công lao của nữ anh hùng Triệu Thị Trinh. Những hoạt động này giúp chuyến tham quan có thêm chiều sâu, bởi du khách không chỉ nhìn ngắm di tích mà còn hiểu cách cộng đồng địa phương gìn giữ ký ức lịch sử qua nhiều thế hệ.

Kiến trúc gỗ và nét chạm khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn thời Lê tại di tích Lam Kinh. (Nguồn: Sưu tầm)
Các di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa cũng là lựa chọn phù hợp cho những chuyến đi kết hợp tham quan và tìm hiểu kiến thức. Với gia đình, cha mẹ có thể đưa trẻ đến các di tích để kể lại những câu chuyện lịch sử ngay tại địa điểm diễn ra sự kiện. Với học sinh, sinh viên, việc quan sát thành cổ, bia đá, lăng mộ và công trình kiến trúc giúp kiến thức trên lớp trở nên trực quan hơn. Những người yêu thích khám phá văn hóa cũng có thể dành thời gian tìm hiểu từng di tích để cảm nhận rõ hơn sự đa dạng trong lịch sử và đời sống tinh thần của người dân Thanh Hóa.
Vì vậy, nếu muốn chuyến du lịch Thanh Hóa có thêm những trải nghiệm khác ngoài tắm biển và nghỉ dưỡng, bạn nên dành thời gian ghé thăm các di tích lịch sử tiêu biểu. Mỗi điểm đến không chỉ mang đến một góc nhìn về quá khứ mà còn giúp du khách hiểu hơn về con người, truyền thống và bản sắc của vùng đất xứ Thanh.
2. Những di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa không nên bỏ lỡ
2.1. Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh – Dấu ấn khởi nghĩa Lam Sơn
Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh nằm tại khu vực Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa, là địa danh gắn liền với quê hương của Anh hùng dân tộc Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh. Cuộc khởi nghĩa bắt đầu vào năm 1418, kéo dài đến năm 1427 và kết thúc bằng thắng lợi, mở ra thời kỳ phát triển của triều Hậu Lê. Năm 1430, vùng đất Lam Sơn được đổi tên thành Tây Kinh, còn gọi là Lam Kinh. Sau khi vua Lê Thái Tổ qua đời năm 1433, nơi đây trở thành khu sơn lăng, lưu giữ lăng mộ của các vị vua và hoàng hậu triều Lê sơ. Với những dấu ấn đặc biệt đó, Lam Kinh là một trong những di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa có giá trị nổi bật.

Bia Vĩnh Lăng – tấm bia đá cổ đặt trên lưng rùa, công trình điêu khắc đặc sắc khắc ghi thân thế và sự nghiệp của vua Lê Thái Tổ. (Nguồn: Sưu tầm)
Đến tham quan Lam Kinh, du khách có thể khám phá Chính điện, Vĩnh Lăng, hệ thống lăng mộ và những tấm bia đá cổ. Trong đó, Vĩnh Lăng là nơi an táng vua Lê Thái Tổ, còn bia Vĩnh Lăng được dựng năm 1433, ghi lại thân thế, sự nghiệp và công lao của nhà vua. Tấm bia được đặt trên lưng rùa đá, có kích thước lớn và mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn học cũng như nghệ thuật điêu khắc thời Lê sơ. Bên cạnh đó, Chính điện Lam Kinh là công trình kiến trúc gỗ quy mô lớn, gồm ba tòa điện với 19 gian và 4 chái, góp phần tái hiện diện mạo của trung tâm Lam Kinh xưa.

Chính điện Lam Kinh được phục dựng quy mô bằng gỗ quý, tái hiện trọn vẹn diện mạo kinh đô cúng tế sầm uất thời Lê sơ. (Nguồn: Sưu tầm)
Không chỉ tìm hiểu lịch sử vua Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, du khách còn có thể dạo quanh khuôn viên rộng lớn, ngắm nhìn những công trình cổ, cây xanh lâu năm và không gian kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lê. Đây là điểm đến phù hợp với những người yêu thích lịch sử, gia đình muốn kết hợp tham quan và giáo dục truyền thống cho trẻ nhỏ, cũng như các đoàn học sinh, sinh viên. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa, Lam Kinh là địa điểm đáng dành thời gian khám phá bởi mỗi lăng mộ, bia đá và công trình nơi đây đều gắn với một phần lịch sử dân tộc.
2.2. Thành Nhà Hồ – Công trình thành đá gắn với triều đại Hồ
Thành Nhà Hồ nằm tại khu vực xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được Hồ Quý Ly cho xây dựng vào năm 1397 và còn có tên gọi là thành Tây Đô. Công trình ra đời trong bối cảnh Hồ Quý Ly chuẩn bị chuyển kinh đô từ Thăng Long về Thanh Hóa. Đến năm 1400, Hồ Quý Ly lên ngôi hoàng đế, thành trở thành trung tâm chính trị của triều đại nhà Hồ với quốc hiệu Đại Ngu. Dù triều đại này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, từ năm 1400 đến năm 1407, Thành Nhà Hồ vẫn được bảo tồn qua nhiều thế kỷ và trở thành một trong những di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa tiêu biểu.

Những phiến đá xanh nặng hàng chục tấn được đẽo gọt và xếp chồng khít khao mà không cần vữa liên kết. (Nguồn: Sưu tầm)
Điểm nổi bật của Thành Nhà Hồ là hệ thống tường thành được xây dựng bằng những khối đá xanh có kích thước lớn, xếp chồng lên nhau tạo thành kết cấu vững chắc. Thành có mặt bằng gần hình vuông, mỗi cạnh dài gần 500 m, gồm bốn cổng chính ở các hướng Đông, Tây, Nam và Bắc. Theo thông tin từ Báo Điện tử Chính phủ, công trình sử dụng khoảng 20.000 m³ đá và gần 100.000 m³ đất đào đắp. Ngoài hệ thống cổng và tường thành, khu vực di sản còn lưu giữ nhiều dấu tích khảo cổ liên quan đến cung điện, đường sá, đền đài và đời sống của cư dân xưa. Ngày 27/6/2011, Thành Nhà Hồ chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Cổng Nam Thành Nhà Hồ – công trình vòm đá nguyên khối đỉnh cao thể hiện kỹ thuật xây dựng độc đáo vượt thời gian. (Nguồn: Sưu tầm)
Khi tham quan Thành Nhà Hồ, du khách nên dành thời gian quan sát các cổng thành, đặc biệt là những vòm cổng được tạo nên từ các phiến đá lớn. Đây là cơ hội để tìm hiểu kỹ thuật chế tác, vận chuyển và lắp ghép đá của người Việt cách đây hơn 600 năm. Bạn cũng có thể tìm hiểu về những dấu mốc trong thời kỳ nhà Hồ, vai trò của Hồ Quý Ly và quá trình hình thành kinh đô Tây Đô thông qua tư liệu giới thiệu tại khu di tích. Với giá trị lịch sử, kiến trúc và khảo cổ đặc sắc, Thành Nhà Hồ là điểm tham quan không nên bỏ qua khi khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa.
2.3. Khu di tích Bà Triệu – Tưởng nhớ nữ anh hùng dân tộc
Khu di tích Bà Triệu nằm tại xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, là nơi tưởng niệm nữ anh hùng Triệu Thị Trinh – người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân Đông Ngô vào năm 248. Theo sử liệu, Bà Triệu cùng anh trai Triệu Quốc Đạt tập hợp nghĩa sĩ, đứng lên đấu tranh chống ách đô hộ của nhà Ngô. Sau nhiều trận chiến, cuộc khởi nghĩa thất bại, Bà Triệu tuẫn tiết tại núi Tùng khi mới 23 tuổi. Tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và khí phách của bà đã trở thành biểu tượng đáng tự hào trong lịch sử dân tộc. Vì vậy, đây là một trong những di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa có giá trị đặc biệt, góp phần lưu giữ ký ức về người nữ anh hùng tiêu biểu của đất Việt.

Nghi môn đền thờ Bà Triệu mang đậm nét kiến trúc truyền thống trong không gian thanh tĩnh, trang nghiêm. (Nguồn: Sưu tầm)
Quần thể di tích có nhiều hạng mục quan trọng như đền thờ Bà Triệu, lăng mộ Bà Triệu, khu mộ ba ông tướng họ Lý, miếu Bàn thề, đình Phú Điền và đền Đệ Tứ. Trong đó, đền thờ Bà Triệu là công trình nổi bật với hệ thống nghi môn, sân đền, tiền đường, trung đường và hậu cung được bố trí theo kiến trúc truyền thống. Không gian đền trang nghiêm, kết hợp cùng cảnh quan thiên nhiên hài hòa, tạo nên điểm nhấn văn hóa đặc trưng của khu di tích. Các công trình không chỉ phục vụ hoạt động thờ tự mà còn thể hiện sự tri ân của người dân đối với Bà Triệu và những nghĩa sĩ đã hy sinh trong cuộc đấu tranh giành độc lập.

Lăng mộ nữ anh hùng Triệu Thị Trinh tọa lạc uy nghi trên đỉnh núi Tùng, nơi ghi dấu khí tiết kiên cường. (Nguồn: Sưu tầm)
Khi ghé thăm di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa này, du khách có thể tham quan các công trình trong quần thể, tìm hiểu câu chuyện về cuộc khởi nghĩa năm 248 và dâng hương tưởng niệm nữ anh hùng Triệu Thị Trinh. Nếu đến vào dịp lễ hội đền Bà Triệu, bạn còn có cơ hội tìm hiểu các nghi lễ truyền thống và hoạt động văn hóa tưởng nhớ công lao của bà. Đây là điểm đến phù hợp với những người yêu thích lịch sử, các gia đình muốn giáo dục truyền thống cho con trẻ và du khách muốn khám phá chiều sâu văn hóa xứ Thanh.
2.4. Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu – Khám phá Núi Nưa, Đền Nưa và Am Tiên
Quần thể Núi Nưa – Đền Nưa – Am Tiên là địa điểm lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia gắn với cuộc khởi nghĩa Bà Triệu năm 248. Khu di tích trải rộng trên địa bàn các xã Tân Ninh, Mậu Lâm và Trung Chính, tỉnh Thanh Hóa, trong đó núi Nưa là dãy núi có vị trí nổi bật ở khu vực phía Nam tỉnh. Theo tư liệu lịch sử, vùng núi Nưa có liên hệ với quá trình xây dựng lực lượng và hoạt động của nghĩa quân Bà Triệu trong cuộc đấu tranh chống quân Đông Ngô. Năm 2009, địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu gồm Núi Nưa, Đền Nưa và Am Tiên được xếp hạng di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Đây là một trong những di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa kết hợp hài hòa giữa dấu ấn lịch sử và cảnh quan thiên nhiên.

Không gian xanh mướt, kỳ vĩ trên đỉnh Am Tiên – nơi gắn liền với dấu tích chuẩn bị lực lượng của nghĩa quân Bà Triệu. (Nguồn: Sưu tầm)
Trong quần thể này, Núi Nưa thu hút du khách bởi địa hình núi rừng rộng lớn, không gian xanh và những câu chuyện dân gian gắn với cuộc khởi nghĩa. Đền Nưa là công trình thờ tự có vị trí dưới chân núi, gắn với tín ngưỡng thờ Bà Triệu của người dân địa phương. Trong khi đó, Am Tiên nằm trên khu vực đỉnh núi Nưa, là điểm đến tâm linh được nhiều người tìm đến để dâng hương và khám phá cảnh quan. Khu vực này còn lưu truyền những câu chuyện về giếng Tiên, Động Cắm Cờ và các địa danh được cho là có liên quan đến hoạt động của nghĩa quân. Khi tìm hiểu các câu chuyện ấy, du khách nên phân biệt tư liệu lịch sử với những chi tiết mang màu sắc truyền thuyết, tín ngưỡng dân gian.

Đền Nưa trang nghiêm dưới chân núi, điểm đến mở đầu cho hành trình khám phá tâm linh và lịch sử xứ Thanh. (Nguồn: Sưu tầm)
Đến tham quan di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa này, bạn có thể kết hợp khám phá cảnh quan núi Nưa, ghé thăm Đền Nưa và Am Tiên, tìm hiểu câu chuyện về nữ tướng Triệu Thị Trinh cũng như đời sống tín ngưỡng của cư dân địa phương. Hành trình mang đến trải nghiệm đa dạng, từ tìm hiểu lịch sử, tham quan công trình tâm linh đến ngắm cảnh thiên nhiên từ khu vực núi cao. Theo thông tin cập nhật đầu năm 2026, khu di tích đã được chỉnh trang và hoạt động tham quan được mở lại sau thời gian tạm dừng để chấn chỉnh công tác quản lý, bảo tồn. Du khách nên kiểm tra thông tin đón khách trước chuyến đi để chủ động lịch trình.
2.5. Đền Độc Cước – Di tích tâm linh gắn với truyền thuyết vùng biển Sầm Sơn
Đền Độc Cước nằm trên hòn Cổ Giải, thuộc dãy núi Trường Lệ, gần khu vực bãi biển Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Ngôi đền thờ thần Độc Cước – vị thần trong truyền thuyết dân gian được người dân vùng biển tôn kính vì có công bảo vệ cuộc sống bình yên của cư dân làng chài. Theo câu chuyện được lưu truyền, thần Độc Cước đã tự xẻ đôi thân mình, một phần ở lại đất liền bảo vệ dân làng, phần còn lại ra biển tiêu diệt thủy quái. Cần lưu ý rằng đây là truyền thuyết dân gian, không phải sự kiện lịch sử đã được kiểm chứng. Dù vậy, câu chuyện vẫn phản ánh niềm tin và ước vọng về sự bình an của ngư dân, tạo nên giá trị văn hóa riêng cho địa điểm này trong hành trình khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa.

Đền Độc Cước chênh vênh trên hòn Cổ Giải, hiên ngang hướng ra biển Sầm Sơn bảo vệ ngư dân. (Nguồn: Sưu tầm)
Đền Độc Cước gây ấn tượng bởi vị trí trên sườn núi hướng ra biển cùng kiến trúc truyền thống mang vẻ cổ kính. Ngôi đền có kết cấu theo kiểu chữ Đinh, gồm tiền đường, trung đường và hậu cung; bên trong thờ tượng thần Độc Cước bằng gỗ với hình tượng một tay, một chân. Lối lên đền là những bậc đá men theo sườn núi, tạo nên hành trình tham quan thú vị giữa không gian thiên nhiên và kiến trúc tâm linh. Ngoài ra, khu vực đền còn lưu giữ các sắc phong và hiện vật liên quan đến tín ngưỡng thờ thần Độc Cước, góp phần thể hiện quá trình hình thành, phát triển của tục thờ vị thần bảo hộ cư dân vùng biển Sầm Sơn.

Những bậc đá cổ kính men theo sườn núi tạo nên lối đi riêng biệt dẫn vào không gian linh thiêng của đền. (Nguồn: Sưu tầm)
Khi đến tham quan di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa này, du khách có thể dâng hương tại đền, tìm hiểu truyền thuyết về thần Độc Cước và ngắm nhìn khung cảnh biển Sầm Sơn từ khu vực núi Trường Lệ. Bạn cũng có thể kết hợp tham quan đền với các địa danh nổi tiếng gần đó như Hòn Trống Mái và những điểm đến trong quần thể danh thắng núi Trường Lệ. Đặc biệt, nếu có dịp ghé thăm vào mùa lễ hội, du khách sẽ được tìm hiểu thêm về các hoạt động tín ngưỡng truyền thống của người dân địa phương. Không chỉ là điểm tham quan tâm linh, Đền Độc Cước còn giúp du khách hiểu hơn về đời sống tinh thần và văn hóa biển của cư dân xứ Thanh.
3. Kinh nghiệm tham quan các di tích lịch sử tại Thanh Hóa
3.1. Nên tham quan di tích lịch sử Thanh Hóa vào thời điểm nào?
Nếu muốn có chuyến đi thoải mái, bạn nên lựa chọn mùa xuân hoặc mùa thu để khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa. Đây là những thời điểm thời tiết thường dễ chịu hơn, thuận lợi cho các hoạt động đi bộ, tham quan khuôn viên rộng và khám phá những công trình ngoài trời như Thành Nhà Hồ, Lam Kinh hay quần thể Núi Nưa – Đền Nưa – Am Tiên. Mùa hè vẫn có thể tham quan nhưng nắng nóng khá gay gắt, vì vậy bạn nên ưu tiên đi vào buổi sáng sớm hoặc cuối buổi chiều.
Nếu yêu thích không khí lễ hội truyền thống, bạn có thể sắp xếp chuyến đi trùng với lễ hội Lam Kinh và lễ hội đền Bà Triệu. Lễ hội Lam Kinh thường diễn ra từ ngày 21 đến 23 tháng 8 âm lịch, với các nghi lễ tưởng niệm vua Lê Thái Tổ, hoạt động rước kiệu và chương trình văn hóa dân gian. Lễ hội đền Bà Triệu thường được tổ chức từ ngày 19 đến 22 tháng 2 âm lịch, là dịp tưởng nhớ nữ anh hùng Triệu Thị Trinh thông qua các nghi thức dâng hương, tế lễ và hoạt động hội truyền thống.

Trải nghiệm không khí văn hóa đặc sắc và các nghi lễ rước kiệu truyền thống trong dịp Lễ hội đền Bà Triệu hoặc Lễ hội Lam Kinh. (Nguồn: Sưu tầm)
Theo kinh nghiệm sắp xếp lịch trình, nếu mục tiêu chính là tìm hiểu lịch sử và chụp ảnh di tích, bạn nên chọn ngày thường để tránh đông người, có nhiều thời gian tham quan hơn. Ngược lại, nếu muốn cảm nhận không khí văn hóa địa phương, hãy cân nhắc đi vào dịp lễ hội. Dù lựa chọn thời điểm nào, bạn cũng nên kiểm tra lịch tổ chức cụ thể, tình hình thời tiết và thông báo hoạt động của từng khu di tích trước khi khởi hành, đặc biệt với những địa điểm có hoạt động chỉnh trang hoặc điều chỉnh thời gian đón khách.
3.2. Hướng dẫn di chuyển đến các di tích lịch sử
Từ Hà Nội, du khách có thể đến Thanh Hóa bằng xe khách, ô tô cá nhân hoặc tàu hỏa. Quãng đường đường bộ từ Hà Nội đến khu vực trung tâm Thanh Hóa khoảng 130 km, thời gian đi xe khách thường dao động tùy tuyến, điểm đón trả và tình hình giao thông. Nếu chọn tàu hỏa, hành trình từ ga Hà Nội đến ga Thanh Hóa thường mất khoảng 3 giờ 15 phút. Sau khi đến nơi, bạn có thể thuê xe máy, đi taxi hoặc sử dụng ô tô dịch vụ để tiếp tục hành trình khám phá các di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa.

Sắp xếp lịch trình di chuyển hợp lý theo cụm di tích giúp tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa trải nghiệm tham quan. (Nguồn: Sưu tầm)
Để tiết kiệm thời gian, bạn nên chia các điểm tham quan theo từng khu vực thay vì di chuyển qua lại nhiều lần. Nhóm Lam Kinh – Thành Nhà Hồ phù hợp với lịch trình khám phá các công trình gắn với triều Hậu Lê và nhà Hồ; bạn nên chủ động phương tiện riêng hoặc thuê xe theo chuyến để thuận tiện kết nối hai địa điểm. Nhóm đền Bà Triệu – Núi Nưa, Đền Nưa và Am Tiên phù hợp với những người muốn tìm hiểu sâu hơn về cuộc khởi nghĩa Bà Triệu, kết hợp tham quan các điểm thờ tự và cảnh quan núi rừng.
Nếu lịch trình có Sầm Sơn, bạn có thể dành riêng một buổi hoặc một ngày để tham quan Đền Độc Cước, Hòn Trống Mái và các địa điểm thuộc khu vực núi Trường Lệ. Cách sắp xếp này giúp chuyến đi không quá gấp gáp, nhất là khi bạn đi cùng gia đình hoặc có người lớn tuổi. Với những ai muốn khám phá nhiều di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa, lịch trình 2–3 ngày sẽ dễ cân đối hơn so với việc cố gắng ghé tất cả địa điểm trong một ngày.
3.3. Những lưu ý khi tham quan di tích lịch sử
Khi tham quan di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa, bạn nên lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo, đặc biệt khi đến đền thờ, lăng mộ và khu vực hành lễ. Nếu có ý định dâng hương, hãy chuẩn bị lễ vật đơn giản, phù hợp với phong tục địa phương và thực hiện theo hướng dẫn của ban quản lý. Với những khu di tích có khuôn viên rộng như Lam Kinh hay Thành Nhà Hồ, bạn nên mang giày thể thao hoặc giày đế thấp để thuận tiện đi bộ và khám phá các công trình.

Lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo và mang giày đi bộ thoải mái khi ghé thăm các công trình kiến trúc tâm linh cổ kính. (Nguồn: Sưu tầm)
Trong quá trình tham quan, du khách cần tuân thủ quy định tại từng địa điểm, không tự ý chạm vào hiện vật, bia đá, tượng thờ hoặc các hạng mục kiến trúc cổ. Bạn cũng không nên viết, khắc tên lên tường thành, cây cối hay công trình di tích; hạn chế nói chuyện lớn tiếng tại khu vực thờ tự và không xả rác trong khuôn viên. Những hành động nhỏ này góp phần bảo vệ cảnh quan, gìn giữ giá trị văn hóa và giúp các di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa được bảo tồn lâu dài.
Trước ngày khởi hành, bạn nên tìm hiểu giờ mở cửa, giá vé, quy định chụp ảnh và tình trạng hoạt động của từng điểm đến. Chẳng hạn, thông tin du lịch Thanh Hóa hiện công bố Đền Độc Cước đón khách từ 7 giờ đến 18 giờ, trong khi một số khu di tích có thể điều chỉnh hoạt động theo kế hoạch bảo tồn hoặc tổ chức lễ hội. Riêng quần thể Núi Nưa – Đền Nưa – Am Tiên từng có thời gian tạm đóng cửa để chỉnh trang, vì vậy việc kiểm tra thông báo mới nhất sẽ giúp bạn tránh thay đổi lịch trình ngoài dự kiến.
Khi đi theo nhóm hoặc cùng gia đình, bạn nên thống nhất trước thời gian tham quan tại mỗi địa điểm, chuẩn bị nước uống và một số vật dụng cá nhân cần thiết. Đừng cố gắng ghé quá nhiều nơi trong thời gian ngắn, bởi mỗi di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa đều có những câu chuyện và giá trị riêng đáng để tìm hiểu. Dành đủ thời gian quan sát kiến trúc, đọc tư liệu giới thiệu và lắng nghe thuyết minh sẽ giúp chuyến đi ý nghĩa hơn thay vì chỉ dừng lại ở việc tham quan, chụp ảnh.
4. Kết hợp khám phá lịch sử và trải nghiệm tại Quảng trường biển Sầm Sơn
4.1. Quảng trường biển Sầm Sơn – Điểm nhấn mới trong hành trình khám phá Thanh Hóa
Sau hành trình tìm hiểu những dấu ấn lịch sử lâu đời, du khách có thể tiếp tục khám phá một diện mạo trẻ trung, hiện đại của xứ Thanh tại Quảng trường biển Sầm Sơn. Công trình nằm trên trục đường Hồ Xuân Hương, thuộc khu vực trung tâm du lịch biển Sầm Sơn. Đây là điểm đến góp phần nối dài hành trình khám phá Thanh Hóa, từ những di tích lịch sử mang giá trị văn hóa đến không gian du lịch biển sôi động.
Quảng trường biển Sầm Sơn được giới thiệu với quy mô chiều dài khoảng 2,6 km và chiều rộng khoảng 120 m. Không gian rộng mở hướng ra biển tạo điều kiện để người dân và du khách dạo bộ, thư giãn, ngắm cảnh cũng như tham gia các hoạt động cộng đồng. Với quy mô này, quảng trường không chỉ là điểm tham quan, chụp ảnh mà còn góp phần hình thành không gian công cộng và tạo thêm sức hút cho du lịch Sầm Sơn.
Điểm đáng chú ý của Quảng trường biển Sầm Sơn là định hướng kết hợp kiến trúc hiện đại với cảm hứng từ văn hóa xứ Thanh. Sự kết hợp này tạo nên một không gian mang dấu ấn riêng, vừa phù hợp với nhịp sống du lịch hiện đại, vừa gợi nhắc bản sắc địa phương. Khi đưa địa điểm này vào lịch trình khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa, du khách sẽ có thêm góc nhìn đa dạng về vùng đất này: không chỉ giàu truyền thống mà còn đang phát triển những không gian du lịch mới.
4.2. Những trải nghiệm nổi bật tại Quảng trường biển Sầm Sơn
Đến với Quảng trường biển Sầm Sơn, trải nghiệm đầu tiên nên dành cho việc đi bộ và khám phá toàn bộ không gian ven biển. Quảng trường có thiết kế mở, kết nối trực tiếp với bãi biển, tạo cảm giác thoáng đãng và thuận tiện để du khách vừa tản bộ vừa ngắm cảnh. Sau khi tham quan các di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa, đây là điểm dừng chân phù hợp để nghỉ ngơi, thư giãn và cảm nhận nhịp sống trẻ trung của thành phố biển.
Một hoạt động được nhiều du khách yêu thích là chụp ảnh tại những điểm nhấn kiến trúc và biểu tượng cảnh quan. Các chi tiết gợi nhắc văn hóa địa phương như trống đồng Đông Sơn, hình ảnh Hòn Trống Mái hay những biểu tượng gắn với đời sống cư dân vùng biển được đưa vào thiết kế, tạo nên nét nhận diện riêng cho công trình. Du khách có thể chọn nhiều góc chụp khác nhau, từ không gian quảng trường rộng mở đến khu vực hướng ra biển, để lưu lại những khoảnh khắc trong chuyến đi khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa và các điểm đến mới của địa phương.
Quảng trường cũng là địa điểm tổ chức nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật và sự kiện du lịch theo từng thời điểm, trong đó có các hoạt động khai hội du lịch biển và biểu diễn ngoài trời. Buổi tối là khoảng thời gian đáng cân nhắc để ghé thăm, bởi hệ thống chiếu sáng giúp không gian trở nên nổi bật và tạo điều kiện để du khách tận hưởng không khí Sầm Sơn về đêm. Tuy nhiên, lịch biểu diễn và sự kiện không cố định quanh năm, vì vậy bạn nên kiểm tra thông báo của địa phương hoặc đơn vị tổ chức trước chuyến đi để chủ động sắp xếp lịch trình.
4.3. Gợi ý kết hợp tham quan Quảng trường biển và các điểm đến Sầm Sơn
Nếu muốn kết hợp tham quan di tích và trải nghiệm không gian biển trong cùng một ngày, du khách có thể bắt đầu buổi chiều tại đền Độc Cước. Ngôi đền nằm trên núi Trường Lệ, là điểm đến tâm linh quen thuộc của Sầm Sơn, gắn với truyền thuyết về vị thần bảo vệ người dân và vùng biển. Việc ghé thăm địa điểm này giúp hành trình khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa có thêm màu sắc văn hóa tín ngưỡng trước khi chuyển sang những hoạt động nghỉ ngơi, vui chơi bên bờ biển.
Sau khi tham quan đền Độc Cước, bạn có thể dành thời gian dạo biển, ngắm cảnh và chụp ảnh vào cuối buổi chiều. Đây là khoảng thời gian thích hợp để tận hưởng không khí biển dịu hơn, đồng thời ngắm cảnh núi Trường Lệ và đường bờ biển Sầm Sơn. Du khách nên cân đối thời gian di chuyển để không phải vội vàng, nhất là khi đi cùng gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi.
Buổi tối, hãy ghé Quảng trường biển Sầm Sơn để tiếp tục hành trình. Tùy thời điểm, bạn có thể tham gia các hoạt động văn hóa, xem chương trình biểu diễn ngoài trời hoặc đơn giản là đi dạo, ngắm cảnh và cảm nhận không khí nhộn nhịp của thành phố biển. Khu vực trung tâm Sầm Sơn cũng có nhiều lựa chọn ăn uống và lưu trú, thuận tiện để du khách thưởng thức các món hải sản, nghỉ ngơi sau một ngày tham quan. Cách sắp xếp này tạo nên hành trình hài hòa giữa tìm hiểu di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa và trải nghiệm du lịch hiện đại tại Sầm Sơn.
Thanh Hóa là vùng đất hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan đặc sắc, nơi mỗi di tích đều lưu giữ những câu chuyện đáng tự hào về quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từ Lam Kinh, Thành Nhà Hồ đến đền Bà Triệu và các địa danh lịch sử khác, hành trình khám phá di tích gắn với lịch sử Thanh Hóa sẽ giúp du khách hiểu sâu hơn về truyền thống và bản sắc xứ Thanh. Đặc biệt, khi kết hợp tham quan di sản với trải nghiệm nghỉ dưỡng, vui chơi tại Sầm Sơn và Quảng trường biển, chuyến đi sẽ trở nên phong phú, cân bằng giữa tìm hiểu lịch sử và tận hưởng không gian du lịch hiện đại. Hãy dành thời gian đến Thanh Hóa để tự mình cảm nhận vẻ đẹp của vùng đất giàu truyền thống này và lưu giữ những trải nghiệm đáng nhớ.