1. Giới thiệu chung về núi Bằng Trình
1.1. Vị trí địa lý và cách nhận biết núi Bằng Trình
Núi Bằng Trình tọa lạc tại thôn Nam Bằng 1, xã Thiệu Hợp, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa ( nay thuộc thôn Nam Bằng xã Thiệu Quang). Ngọn núi này thuộc làng Bằng Trình cổ của huyện Thụy Nguyên xưa, nằm trong vùng đất hình sông thế núi đầy hữu tình giữa lòng châu thổ sông Mã và sông Chu. Vị trí đặc biệt này giúp núi Bằng Trình trở thành tâm điểm của quần thể di tích thắng cảnh Bàn A Sơn nổi tiếng xứ Thanh.
Cổng Động Tiên nằm dưới chân núi Bằng Trình. (Nguồn: Sưu tầm)
Du khách có thể dễ dàng nhận diện núi Bằng Trình nhờ hình dáng đá nổi bật với màu sắc rực rỡ, khác biệt hoàn toàn so với cảnh quan đồng bằng xung quanh. Ngọn núi hòa quyện hài hòa cùng núi Vồm (còn gọi là núi Bàn A) tại phường Đông Tiến (trước kia là Thiệu Khánh), tạo nên bức tranh thiên nhiên sinh động giữa vùng hạ lưu sông Chu. Đứng từ xa nhìn lại, du khách sẽ thấy những tảng đá lớn chồng lên nhau như những bức tượng thiên tạo, mang đậm dấu ấn thời gian và lịch sử.
1.2. Vì sao Núi Bằng Trình là điểm đến nổi bật?
Điểm đặc biệt nhất khiến núi Bằng Trình trở thành điểm đến hấp dẫn chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa cảnh quan thiên nhiên độc đáo, giá trị lịch sử văn hóa sâu sắc và không gian tâm linh thanh tịnh. Những khối đá đa sắc với hình thù kỳ lạ tạo nên điểm nhấn hiếm có ở vùng đồng bằng châu thổ, khiến bất kỳ ai đặt chân đến đây cũng phải ngỡ ngàng trước vẻ đẹp thiên tạo.
Hơn thế nữa, núi Bằng Trình còn là minh chứng sống của các trang sử hào hùng thời Hai Bà Trưng chống quân xâm lược Đông Hán năm 43, cùng những trận quyết chiến cam go giữa quân Mạc và quân Trịnh trong thế kỷ XVI. Chùa Thái Bình dưới chân núi mang đến trải nghiệm tâm linh sâu lắng, nơi du khách có thể tìm về với chính mình giữa không gian thanh tịnh. Tất cả những yếu tố này đã giúp núi Bằng Trình được các vua chúa, danh sĩ ngày xưa du ngoạn và ghi nhận là một trong Bàn A Sơn thập cảnh, thắng tích quan trọng của đất Thanh Hóa.
2. Lịch sử và giá trị văn hóa của Núi Bằng Trình
2.1. Vai trò của Núi Bằng Trình trong lịch sử Việt Nam
Vùng đất núi Bằng Trình mang trong mình những câu chuyện lịch sử bi trang và hào hùng của dân tộc. Năm 43, khi quân Đông Hán kéo đến xâm lược, vùng đất này đã chứng kiến những trận đánh oanh liệt thời Hai Bà Trưng khởi nghĩa chống ngoại xâm. Những tảng đá cao vót của núi Bằng Trình như những nhân chứng câm lặng ghi dấu chiến công của các nữ tướng và quân dân Việt.
Núi Bằng Trình và chùa Thái Bình nằm trong quần thể di tích thắng cảnh Bàn A Sơn nổi tiếng xứ Thanh. (Nguồn: Sưu tầm)
Đến thế kỷ XVI, núi Bằng Trình tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các cuộc quyết chiến giữa quân Mạc và quân Trịnh. Địa hình núi đá hiểm trở trở thành thế cửa ải tự nhiên, nơi diễn ra những trận đánh quyết định vận mệnh đất nước. Mỗi tảng đá, mỗi con đường quanh núi đều lưu giữ hơi thở của lịch sử, khiến du khách khi đặt chân đến đây không khỏi xúc động trước những gì tổ tiên đã hy sinh bảo vệ.
2.2. Nhận định và ghi chép từ sử sách, nhân vật lịch sử
Sử gia Ngô Thì Sĩ, một trong những nhà nghiên cứu văn hóa uyên bác của xứ Thanh, đã ghi nhận núi Bằng Trình trong danh sách Bàn A Sơn thập cảnh với cái tên "Khánh Bằng liệt chứng". Cụm từ này diễn tả hình ảnh núi Đại Khánh và núi Bằng Trình đứng sát cạnh nhau như hai vị tướng oai phong, cùng nhau bảo vệ vùng đất hai bờ sông Chu.
Trong các văn bia và ghi chép lịch sử, núi Bằng Trình luôn được nhắc đến với giọng điệu trân trọng như một thắng cảnh mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Địa danh này đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của người dân xứ Thanh, là niềm tự hào về cội nguồn và là điểm tựa tinh thần qua bao thế hệ. Quần thể thắng cảnh Bàn A Sơn mà núi Bằng Trình là thành phần nòng cốt đã được các nhà sử học đánh giá cao về cả giá trị lịch sử lẫn cảnh quan thiên nhiên.
3. Kiến trúc – Di tích tiêu biểu dưới chân Núi Bằng Trình
3.1. Chùa Thái Bình: Công trình tâm linh giữa lòng đá
Dưới chân núi Bằng Trình, chùa Thái Bình hiện lên như một ốc đảo thanh tịnh giữa không gian núi đá hùng vĩ. Ngôi chùa này mang đậm dấu ấn tâm linh với kiến trúc hòa quyện cùng địa hình tự nhiên, tạo nên bầu không khí yên ả khó tìm thấy ở nơi nào khác. Hương trầm lan tỏa khắp khuôn viên, mỗi bước chân đi trên sân chùa đều mang lại cảm giác thanh thản, rũ bỏ mọi phiền muộn trần gian.
Chùa Thái Bình nằm trong quần thể di tích thắng cảnh Bàn A Sơn nổi tiếng của xứ Thanh. (Nguồn: Sưu tầm)
Sư thầy Thích nữ Đàm Nhân đã trụ trì chùa Thái Bình hơn 25 năm, dành trọn tâm huyết tu tập và gìn giữ ngôi chùa. Chính sự tận tâm ấy đã biến chùa Thái Bình trở thành nơi quy y của nhiều Phật tử và du khách tìm đến để tìm sự bình an nội tâm. Không gian chùa được bố trí khéo léo giữa các tảng đá lớn của núi Bằng Trình, tạo cảm giác như đang ẩn mình trong lòng núi, gần gũi với thiên nhiên và xa rời ồn ào thế tục.
3.2. Quá trình phục dựng và các mốc công nhận quan trọng
Cụm di tích núi Bằng Trình và chùa Thái Bình đã trải qua hành trình ghi nhận giá trị lịch sử văn hóa qua nhiều mốc quan trọng. Ngày 22/10/2008, UBND tỉnh Thanh Hóa chính thức công nhận đây là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, khẳng định vị thế đặc biệt của núi Bằng Trình trong hệ thống di sản văn hóa địa phương. Sau đó, ngày 1/7/2019, nơi đây tiếp tục được công nhận là điểm du lịch tỉnh, mở ra cơ hội cho du khách trong và ngoài nước khám phá vùng đất giàu giá trị này.
Mốc son đáng tự hào nhất đến vào ngày 29/4/2025, khi Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam chứng nhận chùa Thái Bình là "Việt Nam linh thiêng cổ tự". Danh hiệu này không chỉ ghi nhận giá trị tâm linh lâu đời của ngôi chùa mà còn là sự công nhận quốc tế về di sản văn hóa tôn giáo của núi Bằng Trình. Những mốc công nhận này là động lực để cộng đồng địa phương và chính quyền tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị của di tích.
4. Trải nghiệm nổi bật khi tham quan Núi Bằng Trình
4.1. Ngắm cảnh – trekking – check-in Núi Bằng Trình
Núi Bằng Trình mở ra vô số góc chụp ảnh ấn tượng với cảnh quan đá độc đáo, nền trời xanh thẳm và làng mạc bình yên dưới chân núi. Thời điểm lý tưởng để tham quan là vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi ánh nắng dịu nhẹ, tạo hiệu ứng ánh sáng tuyệt đẹp trên các tảng đá nhiều màu sắc. Mùa xuân (tháng 2 - tháng 4) và mùa thu (tháng 9 - tháng 11) mang đến thời tiết mát mẻ, cảnh sắc thiên nhiên rực rỡ, phù hợp để khám phá.
Đứng trên núi, phóng tầm mắt nhìn đất trời bao la. (Nguồn: Sưu tầm)
Các cung đường trekking quanh núi Bằng Trình không quá khó, phù hợp cả với những người ít kinh nghiệm leo núi. Du khách có thể bắt đầu từ chùa Thái Bình, đi dạo quanh các lối mòn giữa các tảng đá lớn, ngắm nhìn toàn cảnh vùng đồng bằng xanh tươi bên dưới. Nhiều du khách chia sẻ rằng trải nghiệm thú vị nhất là được trò chuyện cùng người dân địa phương, nghe họ kể lại những câu chuyện xưa về núi, về chùa, về lịch sử của vùng đất này. Những khoảnh khắc giản dị ấy chính là ký ức đẹp nhất mà núi Bằng Trình tặng cho mỗi du khách.
4.2. Tham quan chùa Thái Bình
Chùa Thái Bình dưới chân núi Bằng Trình là điểm dừng chân không thể bỏ qua cho những ai muốn tìm sự bình yên trong tâm hồn. Không gian chùa toát lên vẻ thanh tịnh với hương trầm thoang thoảng, tiếng chuông chùa vang vọng nhẹ nhàng giữa núi rừng. Du khách có thể tham gia các nghi lễ cầu an, thắp hương dâng lễ Phật, hoặc đơn giản ngồi thiền một mình trong khuôn viên chùa để cảm nhận sự tĩnh lặng.
Một góc ban thờ – nơi gửi gắm niềm thành kính. (Nguồn: Sưu tầm)
Kiến trúc chùa Thái Bình khá đơn giản nhưng mang vẻ đẹp giản dị, gần gũi với thiên nhiên. Các kết cấu gỗ, mái ngói âm dương hòa quyện cùng những tảng đá tự nhiên của núi Bằng Trình, tạo nên khung cảnh hài hòa giữa con người và tạo hóa. Nhiều Phật tử chia sẻ rằng đến đây họ cảm thấy được gột sạch mọi muộn phiền, tâm trí trở nên thư thái và tràn đầy năng lượng tích cực. Đây thực sự là nơi lý tưởng để tạm xa rời cuộc sống vội vã, tìm về với chính mình.
4.3. Khám phá nghệ thuật đá – cảnh quan Bàn A Sơn
Một trong những điểm độc đáo nhất của núi Bằng Trình chính là hệ thống đá đa sắc với hình dáng kỳ lạ, như những tác phẩm điêu khắc thiên nhiên. Các tảng đá lớn xếp chồng lên nhau tạo thành những hình thù ngẫu hứng, mỗi góc nhìn lại hiện lên một hình dạng khác nhau. Màu sắc đá biến đổi theo ánh sáng, từ xám đen huyền bí đến vàng nâu ấm áp, tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động.
Tượng Phật được đặt trên đỉnh núi Bàn A Sơn. (Nguồn: Sưu tầm)
Kết hợp cùng núi Vồm, núi Bằng Trình góp phần tạo nên quần thể thắng cảnh Bàn A Sơn nổi tiếng, nơi non nước hòa quyện đầy thơ mộng. Nhiều người gọi những tảng đá ở đây là "tượng đá thiên tạo" vì chúng mang hình thù giống con vật, con người hay những biểu tượng tâm linh. Du khách có thể dành cả buổi chiều để dạo quanh khu vực này, khám phá từng ngóc ngách, tìm kiếm những góc chụp hình đẹp và độc đáo. Cảnh quan Bàn A Sơn với núi Bằng Trình là minh chứng cho sức sáng tạo vô tận của thiên nhiên, khiến bất kỳ ai đến đây cũng phải trầm trồ kinh ngạc.
5. Hướng dẫn di chuyển đến Núi Bằng Trình
5.1. Cách đi từ Hà Nội đến Núi Bằng Trình
Hà Nội là điểm xuất phát thuận tiện nhất để bắt đầu hành trình khám phá núi Bằng Trình. Khoảng cách từ Hà Nội đến Thanh Hóa khoảng 150 km, du khách có thể lựa chọn di chuyển bằng nhiều phương tiện khác nhau tùy theo nhu cầu và ngân sách. Nếu muốn tiết kiệm chi phí, xe khách là lựa chọn phổ biến với giá vé dao động từ 100.000 đến 150.000 đồng/người, thời gian di chuyển khoảng 2,5 đến 3 giờ tùy tuyến.
Du khách thích sự chủ động có thể lái xe máy hoặc ô tô cá nhân theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình - Thanh Hóa. Đường cao tốc giúp rút ngắn thời gian còn khoảng 2 giờ, phù hợp cho những ai muốn tối ưu hóa thời gian tham quan. Khi đến thị xã Bỉm Sơn hoặc trung tâm tỉnh Thanh Hóa, di chuyển theo hướng về huyện Thiệu Hóa cũ, sau đó hỏi đường đến xã Thiệu Quang để tìm núi Bằng Trình. Các bảng chỉ dẫn du lịch hiện đã được lắp đặt khá rõ ràng, giúp du khách dễ dàng định vị.
5.2. Di chuyển từ TP.HCM và các tỉnh khác
Với du khách từ TP.HCM hoặc các tỉnh miền Nam, đường bay là lựa chọn hợp lý nhất để tiết kiệm thời gian. Các chuyến bay từ TP.HCM đến sân bay Thọ Xuân (Thanh Hóa) có thời gian bay khoảng 1 giờ 45 phút, giá vé dao động từ 800.000 đến 2.500.000 đồng tùy hãng hàng không và thời điểm đặt vé. Từ sân bay Thọ Xuân, du khách thuê taxi hoặc xe công nghệ di chuyển khoảng 50 km về phía huyện Thiệu Hóa để đến núi Bằng Trình, mất khoảng 1 giờ đồng hồ.
Di chuyển bằng máy bay là lựa chọn tiện lợi cho chuyến đi dài. (Nguồn: Sưu tầm)
Ngoài ra, tàu hỏa Bắc - Nam cũng là phương án thú vị cho những ai yêu thích trải nghiệm du lịch chậm rãi. Từ ga Sài Gòn đến ga Thanh Hóa mất khoảng 18 đến 22 giờ tùy tàu, giá vé từ 500.000 đến 1.500.000 đồng. Sau khi xuống ga Thanh Hóa, du khách tiếp tục hành trình bằng xe khách hoặc taxi đến núi Bằng Trình. Những ai khởi hành từ miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh có thể di chuyển bằng xe khách liên tỉnh hoặc tự lái theo Quốc lộ 1A, thời gian ngắn hơn nhiều so với miền Nam.
5.3. Gợi ý phương tiện di chuyển tại Thanh Hóa
Khi đã có mặt tại trung tâm tỉnh Thanh Hóa hoặc Bỉm Sơn, du khách có nhiều lựa chọn phương tiện để đến núi Bằng Trình. Taxi truyền thống và xe công nghệ như Grab, Bee đều hoạt động khá phổ biến, chi phí từ trung tâm tỉnh Thanh Hóa đến xã Thiệu Quang khoảng 250.000 đến 350.000 đồng một chiều, thời gian di chuyển khoảng 40 phút. Thuê xe máy tự lái là phương án linh hoạt giúp du khách tự do khám phá các thắng cảnh xung quanh với giá khoảng 100.000 đến 150.000 đồng/ngày.
Nếu đi theo nhóm, thuê xe ô tô 4 chỗ hoặc 7 chỗ sẽ tiện lợi và tiết kiệm hơn, giá dao động từ 800.000 đến 1.500.000 đồng/ngày tùy loại xe và dịch vụ kèm theo. Một số nhà xe ở Thanh Hóa còn cung cấp dịch vụ xe đưa đón theo tour trọn gói, bao gồm cả hướng dẫn viên và bữa ăn, giúp du khách yên tâm trải nghiệm mà không lo lắng về lộ trình. Do núi Bằng Trình nằm ở vùng nông thôn, nên nên chuẩn bị sẵn tiền mặt vì các dịch vụ thanh toán điện tử chưa phổ biến như thành phố.
6. Mẹo du lịch Núi Bằng Trình 2025
6.1. Kinh nghiệm chuẩn bị trang phục, vật dụng cá nhân
Khi đến núi Bằng Trình, du khách nên chọn trang phục thoải mái, phù hợp leo núi nhưng cũng trang trọng khi vào chùa Thái Bình. Áo thun hoặc áo sơ mi nhẹ kết hợp với quần dài hoặc quần short thể thao là lựa chọn lý tưởng. Giày thể thao hoặc giày leo núi sẽ giúp di chuyển dễ dàng trên các con đường đá gồ ghề. Vì thời tiết Thanh Hóa khá nắng nóng vào mùa hè, nên chuẩn bị thêm nón rộng vành, kính mát và kem chống nắng để bảo vệ làn da.
Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cần thiết để chuyến đi diễn ra suôn sẻ. (Nguồn: Sưu tầm)
Ngoài ra, mang theo bình nước uống, khăn lau mồ hôi và thuốc sơ cứu cơ bản sẽ giúp hành trình thoải mái hơn. Túi nhỏ đeo chéo hoặc ba lô vừa phải để đựng đồ cá nhân, máy ảnh và một ít tiền mặt. Đặc biệt, nếu dự định ở lại qua đêm tại các làng quê gần núi Bằng Trình, nên chuẩn bị thêm quần áo dài tay vì buổi tối có thể khá se lạnh. Sạc dự phòng và túi đựng rác cũng là vật dụng cần thiết, thể hiện ý thức bảo vệ môi trường.
6.2. Lưu ý về văn hóa, nghi thức tâm linh khi vào chùa
Chùa Thái Bình dưới chân núi Bằng Trình là nơi tâm linh thiêng liêng, du khách cần tôn trọng các quy tắc nghi thức khi vào thăm. Trước hết, mặc trang phục kín đáo, tránh áo hai dây, quần short ngắn hoặc trang phục quá bó sát. Khi bước vào cổng chùa, hãy giữ thái độ nhẹ nhàng, không nói chuyện ồn ào, tắt điện thoại hoặc chuyển sang chế độ im lặng để giữ không gian yên tĩnh.
Nói khẽ, đi nhẹ, giữ sự thanh tịnh nơi cửa Phật. (Nguồn: Sưu tầm)
Khi thắp hương hoặc cầu nguyện, nên thực hiện đúng theo hướng dẫn của sư thầy hoặc Phật tử tại chùa. Chụp ảnh trong khuôn viên chùa được phép nhưng tránh chụp lung tung hoặc tạo dáng phản cảm trước bàn thờ Phật. Nếu muốn chụp ảnh trong các khu vực nhạy cảm, hãy xin phép trước. Không nên sờ mó, leo trèo lên các tượng đá hay vật thờ, cũng như không nên để rác thải bừa bãi. Sự tôn trọng văn hóa, tín ngưỡng không chỉ thể hiện đạo đức cá nhân mà còn góp phần giữ gìn vẻ đẹp thiêng liêng của núi Bằng Trình.
6.3. Lời khuyên và tips hữu ích
Địa hình quanh núi Bằng Trình có nhiều đoạn đường đá trơn trượt, nhất là sau mưa, vì vậy du khách cần di chuyển thật cẩn thận, tránh leo trèo các khu vực nguy hiểm. Nên đi theo nhóm hoặc thuê hướng dẫn viên địa phương nếu không quen đường. Vì khu vực này vẫn giữ nét thôn quê truyền thống, các dịch vụ thanh toán điện tử chưa phổ biến, do đó hãy chuẩn bị đủ tiền mặt để mua sắm, ăn uống và các chi phí phát sinh.
Thời điểm lý tưởng để tham quan núi Bằng Trình là từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau, khi thời tiết mát mẻ, ít mưa, cảnh sắc thiên nhiên đẹp nhất. Tránh đến vào mùa hè (tháng 6 - tháng 8) vì thời tiết nóng ẩm, có thể gây khó chịu khi leo núi. Ngoài ra, nên tìm hiểu trước lịch các lễ hội, ngày lễ Phật giáo tại chùa Thái Bình để có cơ hội tham gia các hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc. Cuối cùng, hãy mở lòng, trò chuyện với người dân địa phương để hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa của núi Bằng Trình – đó chính là cách để hành trình trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết.
Ghé thăm quảng trường biển Sầm Sơn để chuyến đi của bạn thêm trọn vẹn. (Nguồn: Sưu tầm)
Trước khi bước vào đoạn kết của hành trình, quảng trường biển Sầm Sơn hiện lên như một điểm hẹn cuối cùng đầy cảm xúc. Không gian khoáng đạt hướng ra biển lớn, những con đường dạo bộ rợp gió, tiếng sóng hòa cùng nhịp sống sôi động tạo nên bức tranh vừa thư thái vừa rộn ràng. Đây là nơi du khách tạm dừng chân, chậm lại để cảm nhận hơi thở của biển cả và lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ trước khi chuyến đi khép lại.
Núi Bằng Trình là điểm đến kết hợp hoàn hảo giữa thiên nhiên kỳ vĩ, lịch sử anh hùng và tâm linh thanh tịnh giữa lòng xứ Thanh. Hãy sắp xếp hành trình để trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp độc đáo, lắng nghe những câu chuyện đất Việt và tìm về bình yên nội tâm tại đây!