1. Tổng quan về làng cổ Tân Hùng
1.1. Làng cổ Tân Hùng ở đâu?
Làng cổ Tân Hùng nằm tại thôn Tân Hùng, xã Thanh Phong, tỉnh Thanh Hóa, thuộc khu vực huyện Như Xuân trước đây. Ngôi làng nằm giữa không gian núi rừng xanh mát, được bao quanh bởi những cánh đồng, con suối nhỏ và cảnh quan nông thôn yên bình. Nơi đây từng được biết đến là một trong những bản làng còn lưu giữ nhiều nhà sàn cổ của đồng bào Thái, mang đến nét đặc trưng riêng cho du lịch miền Tây xứ Thanh.
Khác với những khu du lịch đông đúc, Tân Hùng hấp dẫn du khách bởi nhịp sống chậm rãi và sự gần gũi giữa con người với thiên nhiên. Những con đường nhỏ trong thôn, bếp lửa trong nhà sàn và tiếng trò chuyện của người dân tạo nên bầu không khí bình dị. Từ tháng 11/2025, làng bắt đầu đón khách theo hướng du lịch cộng đồng, từng bước kết nối các hộ dân tham gia dịch vụ lưu trú, ăn uống và tổ chức trải nghiệm văn hóa bản địa.
Làng cổ Tân Hùng mang vẻ đẹp bình yên với những nếp nhà sàn truyền thống giữa núi rừng xứ Thanh. (Nguồn: Sưu tầm)
1.2. Lịch sử hình thành và nét đặc trưng của bản làng
Theo những câu chuyện được người dân lưu truyền, vùng đất Tân Hùng ngày nay từng có tên gọi là Ná Húng. Người khai phá đầu tiên được kể là ông Vi Văn Thiêu, người đã đến đây mở đất, lập bản và tổ chức cuộc sống bên dòng suối Pui. Trước Cách mạng Tháng Tám, khu vực này gồm hai bản cổ là Bán Chại và Bán Huối Pui. Qua thời gian, cư dân ngày càng đông đúc, hình thành cộng đồng làng bản gắn bó với hoạt động trồng trọt và sinh hoạt truyền thống.
Điểm nổi bật của Tân Hùng là sự hiện diện của những ngôi nhà sàn mang kiến trúc đặc trưng của người Thái. Ngôi nhà không chỉ là nơi sinh sống mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa, từ cách bố trí không gian, bếp lửa đến phong tục tiếp khách và sinh hoạt gia đình. Hiện nay, người dân cùng các đơn vị du lịch đang từng bước khai thác những giá trị này để phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời gìn giữ cảnh quan, nếp sống và bản sắc truyền thống của bản làng.
2. Những trải nghiệm hấp dẫn tại làng cổ Tân Hùng
2.1. Khám phá những ngôi nhà sàn cổ
Một trong những trải nghiệm đáng nhớ khi đến làng cổ Tân Hùng là khám phá những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái. Các ngôi nhà được dựng bằng vật liệu quen thuộc như gỗ, tre và nứa, với phần sàn nâng cao khỏi mặt đất, mái nhà mang dáng vẻ mộc mạc. Qua nhiều thế hệ, nhiều gia đình vẫn duy trì lối sinh hoạt trong nhà sàn, lưu giữ những nét kiến trúc và phong tục gắn liền với đời sống cộng đồng.
Du khách có thể đi bộ hoặc đạp xe qua những con đường trong thôn để ngắm cảnh, tìm hiểu không gian sống và trò chuyện cùng người dân. Nếu tham gia chương trình trải nghiệm do địa phương tổ chức, bạn còn có cơ hội tìm hiểu ý nghĩa của bếp lửa, cách bài trí nhà ở và những tập quán truyền thống. Khi tham quan, hãy hỏi ý kiến chủ nhà trước khi vào không gian riêng tư hoặc chụp ảnh để thể hiện sự tôn trọng đối với đời sống bản địa.
Những ngôi nhà sàn cổ tại làng Tân Hùng lưu giữ nét kiến trúc truyền thống của đồng bào Thái xứ Thanh. (Nguồn: Sưu tầm)
2.2. Tìm hiểu văn hóa và tiếng khặp của người Thái
Văn hóa người Thái là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Tân Hùng. Trong sinh hoạt cộng đồng, tiếng khặp, tức những làn điệu dân ca truyền thống, thường được sử dụng để bày tỏ tình cảm, kể chuyện và giao lưu giữa mọi người. Những lời ca mộc mạc kết hợp cùng âm điệu đặc trưng phản ánh đời sống tinh thần phong phú và sự gắn bó của người Thái với quê hương.
Khi tham gia các hoạt động du lịch cộng đồng, du khách có thể tìm hiểu thêm về trang phục truyền thống, nghề dệt thổ cẩm, phong tục tiếp khách và những câu chuyện được người cao tuổi lưu truyền. Một số chương trình còn kết hợp trải nghiệm bên bếp lửa hoặc giao lưu văn nghệ, tùy theo dịch vụ được tổ chức tại thời điểm ghé thăm. Những hoạt động này giúp chuyến đi trở nên ý nghĩa hơn, đồng thời góp phần khuyến khích cộng đồng gìn giữ văn hóa trong quá trình phát triển du lịch.
2.3. Khám phá suối Pui và núi Cô Đơn
Bên cạnh những nếp nhà sàn, cảnh quan tự nhiên cũng là điểm nhấn trong hành trình khám phá Tân Hùng. Suối Pui chảy qua khu vực bản làng, gắn liền với câu chuyện hình thành và sinh hoạt của người dân. Những đoạn suối nhỏ cùng cây cối ven bờ tạo nên không gian thanh bình, thích hợp để đi dạo, ngắm cảnh và tìm hiểu mối quan hệ giữa cộng đồng với nguồn nước tự nhiên.
Du khách cũng có thể tìm hiểu tuyến trải nghiệm hướng về núi Cô Đơn, nơi mang đến góc nhìn khác về cảnh quan núi rừng địa phương. Nếu yêu thích nhiếp ảnh, bạn có thể ghi lại những thửa ruộng, con đường nhỏ và sắc xanh của thiên nhiên. Tuy nhiên, nên hỏi người dân hoặc đơn vị tổ chức về lối đi phù hợp, tránh tự ý đi sâu vào rừng hay đến các khu vực trơn trượt khi trời mưa. Việc khám phá có hướng dẫn cũng giúp bạn hiểu rõ hơn về những câu chuyện gắn với từng địa danh.
2.4. Thưởng thức ẩm thực truyền thống
Ẩm thực là phần không thể thiếu trong trải nghiệm văn hóa tại Tân Hùng. Những món ăn như cơm lam, cá suối nướng, gà đồi và măng rừng phản ánh cách người Thái tận dụng nguồn nguyên liệu địa phương để tạo nên bữa ăn dân dã, đậm đà hương vị miền núi. Cơm lam được nấu trong ống tre hoặc nứa, có mùi thơm đặc trưng; cá suối nướng thường được tẩm gia vị rồi nướng chín, thích hợp ăn cùng cơm lam và các loại rau rừng.
Nếu lưu trú qua đêm hoặc đặt bữa ăn tại bản, bạn có thể thưởng thức các món ăn theo mùa và tìm hiểu thêm về cách chế biến truyền thống. Một số cơ sở phục vụ khách theo hình thức đặt trước, vì vậy bạn nên liên hệ sớm để thống nhất thực đơn, số lượng người và chi phí. Việc thưởng thức món ăn tại địa phương không chỉ giúp chuyến đi thêm trọn vẹn mà còn tạo cơ hội hỗ trợ sinh kế cho các hộ dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng.
Ẩm thực truyền thống của người Thái tại Tân Hùng hấp dẫn với nguyên liệu địa phương và cách chế biến mộc mạc. (Nguồn: Sưu tầm)
3. Gợi ý kết hợp khám phá các điểm đến lân cận
Rời những nếp nhà sàn và con đường làng yên bình ở Tân Hùng, bạn có thể tiếp tục hành trình đến thác Đồng Quan để cảm nhận vẻ đẹp phóng khoáng của núi rừng Như Xuân. Tiếng nước đổ qua các tầng đá, màu xanh của cây cối và bầu không khí trong lành tạo nên sự tương phản thú vị với nhịp sống chậm rãi trong bản. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa người Thái, đền Chín Gian tại Thanh Quân cũng là điểm dừng chân phù hợp, nơi lưu giữ những nghi thức tín ngưỡng và câu chuyện gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ. Kết hợp các địa điểm này sẽ giúp chuyến đi có thêm cả trải nghiệm thiên nhiên lẫn cơ hội khám phá đời sống bản địa.
Với những hành trình kéo dài nhiều ngày, bạn có thể dành thêm thời gian tìm hiểu các di sản nổi tiếng như Thành Nhà Hồ và Lam Kinh, mỗi nơi mang một dấu ấn riêng trong lịch sử xứ Thanh. Một điểm đến đáng chờ đợi khác là Huyền Tích Am Tiên tại khu vực núi Nưa, Triệu Sơn. Quần thể này đang được định hướng phát triển thành không gian du lịch tâm linh kết hợp sinh thái, với các hạng mục dự kiến như tôn tượng Phật Đại Nhật Như Lai và Làng Huyền Tích gồm năm ngôi làng chủ đề. Khi dự án hoàn thành và mở cửa đón khách, nơi đây sẽ bổ sung một trải nghiệm khác biệt cho chuyến khám phá Thanh Hóa. Do khoảng cách giữa các điểm đến khá xa, bạn nên chia lịch trình theo từng khu vực thay vì cố gắng tham quan tất cả trong một chuyến đi ngắn.
Hình ảnh phối cảnh Huyền Tích Am Tiên. (Nguồn: Sưu tầm)
Với những nếp nhà sàn cổ, tiếng khặp truyền thống, suối Pui và ẩm thực bản địa, làng cổ Tân Hùng là điểm đến phù hợp cho những ai muốn khám phá văn hóa người Thái và trải nghiệm du lịch cộng đồng tại Thanh Hóa. Hành trình đến đây không chỉ mang lại khoảng thời gian thư giãn giữa thiên nhiên mà còn giúp bạn hiểu hơn về phong tục và đời sống của người dân miền núi. Hãy dành thời gian trải nghiệm chậm rãi, tôn trọng văn hóa địa phương và góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống của bản làng.