1. Giới thiệu chung về đền Phủ Na
1.1. Vị trí địa lý
Đền Phủ Na, còn được biết đến với tên gọi Na Sơn Động Phủ, tọa lạc tại xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa. Ngôi đền nằm dưới chân núi Nưa, gắn liền với vùng đất lịch sử nơi nữ tướng Triệu Thị Trinh từng dấy binh chống lại quân Đông Ngô xâm lược. Vị trí này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc mà còn góp phần tạo nên giá trị tâm linh đặc biệt cho di tích.
Khu vực quanh đền Phủ Na sở hữu cảnh quan thiên nhiên hài hòa với núi rừng, khe suối và không gian xanh mát bao bọc. Chính sự kết hợp giữa địa thế núi non và cảnh sắc hữu tình đã tạo nên vẻ đẹp nên thơ cho Na Sơn Động Phủ, khiến nơi đây vừa linh thiêng vừa gần gũi với thiên nhiên. Không gian ấy mang đến cảm giác thanh tịnh, giúp du khách khi ghé thăm dễ dàng lắng lòng và cảm nhận trọn vẹn giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất này.
Đền Phủ Na, còn được biết đến với tên gọi Na Sơn Động Phủ, tọa lạc tại xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa. (Nguồn: Sưu tầm)
1.2. Đền Phủ Na thờ ai?
Đền Phủ Na là nơi thờ nhiều vị thánh trong tín ngưỡng dân gian, trong đó nổi bật nhất là thờ Bà Triệu, vị nữ anh hùng dân tộc gắn liền với vùng núi Nưa và cuộc khởi nghĩa chống quân Đông Ngô. Bên cạnh đó, đền còn thờ Mẫu Thượng Ngàn, vị thánh cai quản núi rừng, cùng Công chúa Liễu Hạnh, một trong Tứ Bất Tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Sự hiện diện của các vị thánh tạo nên không gian thờ tự linh thiêng, phản ánh sự giao thoa giữa lịch sử và tín ngưỡng thờ Mẫu lâu đời.
2. Lịch sử hình thành và ý nghĩa tâm linh của đền Phủ Na
Đền Phủ Na ra đời vào năm 1909, dấu tích còn được ghi lại qua thượng lương của đền Mẫu Nghi Thiên Hạ, mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn. Ngay từ khi hình thành, Phủ Na đã gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu, đặc biệt là thờ Công chúa Liễu Hạnh. Trước đó, tại vùng đất Xuân Du đã tồn tại các tín ngưỡng bản địa như thờ Tản Viên, mẹ Âu Cơ và Chúa Cửa Rừng tức Mẫu Thượng Ngàn. Khi tín ngưỡng thờ Mẫu du nhập, các yếu tố tín ngưỡng này đã hòa quyện với nhau, tạo nên hệ thống thờ tự phong phú và đặc trưng tại Phủ Na, phản ánh rõ sự giao thoa văn hóa giữa người Kinh và người Mường.
Đền Phủ Na là di tích lịch sử đã có hàng trăm năm tuổi. (Nguồn: Sưu tầm)
Không chỉ mang giá trị lịch sử, Đền Phủ Na còn có ý nghĩa tâm linh sâu sắc đối với người dân và du khách. Khi hành hương về Phủ Na gắn với núi Nưa, nhiều người cảm nhận được sự hiện diện linh thiêng của nữ anh hùng dân tộc Bà Triệu thông qua việc phối thờ bà trong không gian thờ Thánh Mẫu. Chính chiều sâu lịch sử và tín ngưỡng ấy đã giúp Phủ Na trở thành điểm tựa tinh thần quan trọng của cộng đồng. Năm 1993, Đền Phủ Na chính thức được công nhận là di tích lịch sử văn hóa và danh thắng cấp quốc gia, khẳng định giá trị nổi bật của di tích trong đời sống văn hóa tâm linh của xứ Thanh.
3. Lễ hội Đền Phủ Na và các hoạt động tâm linh đặc sắc
Lễ hội đền Phủ Na thường diễn ra và kéo dài trong suốt tháng Giêng âm lịch hằng năm, là dịp quan trọng thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương. Trong không gian linh thiêng của di tích, các nghi lễ được tổ chức nhằm tôn vinh những vị thánh được thờ phụng tại đây như Bà Triệu, Công chúa Liễu Hạnh và Mẫu Thượng Ngàn. Những hoạt động lễ hội mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Mẫu, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa tâm linh lâu đời của vùng núi Nưa.
Du khách khi đến đền Phủ Na thường dâng hương cầu mong may mắn, bình an và mùa màng tươi tốt. Một trải nghiệm đặc biệt được nhiều người tìm đến là xin “nước thánh”, nguồn nước tự nhiên chảy ra từ dãy núi Nưa, được tin rằng mang lại phúc lộc và điều tốt lành. Nước thánh có thể được uống tại chỗ hoặc mang về như một cách cầu may, tạo nên nét đặc trưng riêng trong sinh hoạt tâm linh tại đền Phủ Na, khiến lễ hội nơi đây trở nên gần gũi và giàu ý nghĩa.
Không khí lễ hội linh đình, nhộn nhịp tại Phủ Na dịp đầu xuân. (Nguồn: Báo Đại Đoàn Kết)
4. Trải nghiệm nên thử khi đến Đền Phủ Na
4.1. Dâng hương, cầu may mắn và lấy nước thánh
Khi ghé thăm đền Phủ Na, trải nghiệm dâng hương cầu bình an và may mắn là hoạt động không thể bỏ qua. Du khách thường thành tâm cầu nguyện cho sức khỏe, công việc thuận lợi và cuộc sống an yên trong không gian linh thiêng giữa núi rừng. Không khí trang nghiêm cùng cảnh sắc thanh tịnh giúp mỗi người dễ dàng lắng lại, tìm được cảm giác nhẹ nhõm và bình yên trong tâm hồn.
Bên cạnh việc dâng hương, nhiều du khách còn xin nước thánh chảy ra từ dãy núi Nưa với niềm tin mang lại phúc lộc và điều tốt lành. Nguồn nước trong mát này có thể uống tại chỗ hoặc mang về làm lộc đầu năm, trở thành nét sinh hoạt tâm linh quen thuộc và giàu ý nghĩa khi hành hương về đền Phủ Na.
Du khách đến dâng hương, chiêm bái tại đền Phủ Na vào dịp đầu xuân. (Nguồn: Sưu tầm)
4.2. Check-in các điểm đẹp quanh đền
Không chỉ mang giá trị tâm linh, đền Phủ Na còn hấp dẫn du khách bởi nhiều điểm tham quan đẹp và giàu dấu ấn văn hóa. Khu vực đền thờ Chúa Thượng mang không gian cổ kính, yên tĩnh, là nơi lý tưởng để cảm nhận rõ nét tín ngưỡng thờ Mẫu gắn với núi rừng. Kiến trúc truyền thống kết hợp với cảnh quan tự nhiên tạo nên những góc nhìn rất ấn tượng.
Bên cạnh đó, đền Cô Chín và khu vực suối thiêng cũng là những điểm check in được nhiều du khách yêu thích. Dòng suối trong lành chảy giữa không gian xanh mát mang đến cảm giác thư thái, phù hợp để dạo bước và lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ. Những điểm đến này góp phần làm cho hành trình khám phá đền Phủ Na trở nên phong phú và trọn vẹn hơn.
4.3. Thưởng thức đặc sản, chợ phiên vùng quê
Sau khi tham quan và chiêm bái tại đền Phủ Na, du khách có thể dành thời gian khám phá ẩm thực và sinh hoạt địa phương. Các món ăn dân dã mang hương vị núi rừng cùng những sản vật quen thuộc như chè tươi, lá đắng hay nông sản địa phương mang đến trải nghiệm gần gũi và mộc mạc. Đây là dịp để du khách hiểu thêm về đời sống thường ngày của người dân vùng Xuân Du.
Nếu đến đúng dịp, du khách còn có cơ hội ghé thăm chợ phiên vùng quê, nơi diễn ra hoạt động mua bán nhộn nhịp và đậm chất bản địa. Không gian chợ mang đến cảm giác bình dị, chân thành, giúp chuyến đi đến đền Phủ Na không chỉ dừng lại ở trải nghiệm tâm linh mà còn mở rộng sang khám phá văn hóa và đời sống cộng đồng địa phương.
4.4. Kết hợp khám phá những điểm đến nổi tiếng tại Thanh Hóa
Sau khi chiêm bái và trải nghiệm không gian tâm linh tại Đền Phủ Na, du khách có thể kết hợp khám phá nhiều điểm đến nổi tiếng khác của Thanh Hóa để hành trình thêm phong phú. Những địa danh như vườn quốc gia Bến En với cảnh sắc sông nước núi rừng hài hòa, khu di tích Lam Kinh gắn liền với lịch sử triều Lê hay suối cá thần Cẩm Lương độc đáo đều rất thuận tiện để sắp xếp trong cùng chuyến đi. Mỗi điểm đến mang một màu sắc riêng, giúp du khách hiểu thêm về thiên nhiên và chiều sâu lịch sử của xứ Thanh.
Bên cạnh các điểm tham quan mang giá trị sinh thái và lịch sử, quảng trường biển Sầm Sơn là gợi ý không nên bỏ lỡ để đổi nhịp trải nghiệm. Không gian rộng mở, hiện đại cùng nhiều hoạt động vui chơi, dạo bộ và sự kiện văn hóa mang đến bầu không khí sôi động, đối lập thú vị với sự tĩnh tại của đền Phủ Na. Sự kết hợp giữa hành trình tâm linh và khám phá các điểm đến nổi tiếng khác sẽ giúp chuyến đi Thanh Hóa trở nên cân bằng, trọn vẹn và đáng nhớ hơn.
Ghé thăm quảng trường biển Sầm Sơn và thưởng thức những màn trình diễn nhạc nước hoành tráng. (Nguồn: Báo Thanh Niên)
5. Kinh nghiệm, lưu ý hữu ích khi đi lễ đền Phủ Na
Để chuyến hành hương về đền Phủ Na diễn ra trọn vẹn và ý nghĩa, du khách nên chuẩn bị kỹ lưỡng cả về trang phục, vật dụng cá nhân lẫn thái độ ứng xử. Một vài lưu ý nhỏ dưới đây sẽ giúp du khách có trải nghiệm thuận lợi, văn minh và giữ được sự trang nghiêm của không gian tâm linh.
Lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo, ưu tiên quần áo gọn gàng, thoải mái để dễ dàng di chuyển trong khu vực đền và núi rừng xung quanh. Du khách nên mang theo giày hoặc dép thấp, chống trơn trượt cùng nước uống và một số vật dụng cá nhân cần thiết.
Khi đi lễ tại đền Phủ Na, cần chú ý giữ thái độ nhẹ nhàng, nói chuyện nhỏ nhẹ, thực hiện các nghi thức dâng hương đúng phong tục và tránh các cử chỉ thiếu trang nghiêm tại nơi thờ tự.
Giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi và tôn trọng cảnh quan thiên nhiên xung quanh đền. Việc bảo vệ môi trường góp phần gìn giữ vẻ đẹp thanh tịnh và giá trị lâu dài của di tích.
Nếu muốn chụp ảnh, du khách nên lựa chọn những khung giờ vắng người như sáng sớm hoặc chiều muộn để có không gian yên tĩnh và ánh sáng đẹp. Đồng thời, cần tránh chụp ảnh tại các khu vực cấm hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động lễ bái của người khác.
Với bề dày lịch sử, không gian linh thiêng cùng cảnh quan núi rừng hài hòa, đền Phủ Na là điểm đến ý nghĩa dành cho những ai muốn tìm về chốn tâm linh thanh tịnh và khám phá nét đẹp văn hóa xứ Thanh. Không chỉ là nơi chiêm bái, hành trình đến đây còn mang đến những trải nghiệm sâu lắng, giúp du khách cảm nhận rõ hơn sự giao thoa giữa tín ngưỡng và thiên nhiên. Nếu có dịp ghé thăm Thanh Hóa, đừng bỏ lỡ cơ hội khám phá đền Phủ Na để chuyến đi của bạn thêm trọn vẹn và đáng nhớ.
